తెలంగాణలో జర్నలిస్టుల పై భిన్న అర్హతల ఆంక్షలు. ఎంతవరకు సమంజసం?
నవగీతం,హైదరాబాద్
జర్నలిస్టు అంటే ఎవరు అనే ప్రశ్న ఈ మధ్య తెలంగాణలో మళ్లీ మళ్లీ వినిపిస్తోంది. ప్రభుత్వాలు, అధికార వ్యవస్థలు, కొంతమంది రాజకీయ నాయకులు ఈ ప్రశ్నను అమాయకంగా అడుగుతున్నట్టు కనిపించినా, దాని వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యం చాలా స్పష్టంగా ఉంది. జర్నలిజాన్ని ఒక స్వతంత్ర వృత్తిగా కాకుండా, ప్రభుత్వానికి లోబడి పనిచేసే వ్యవస్థగా మార్చాలనే ప్రయత్నమే ఈ ప్రశ్నల మూలం. ముఖ్యంగా అక్రిడేషన్ కార్డు చుట్టూ సాగుతున్న వివాదం, జర్నలిస్టుల గుర్తింపును ఒక పరిపాలనా కాగితానికి పరిమితం చేయాలనే ప్రమాదకర ఆలోచనను బహిర్గతం చేస్తోంది.
అక్రిడేషన్ కార్డు అనేది అసలు ఏంటి? అది ప్రభుత్వానికి అవసరమైన ఒక పరిపాలనా సౌకర్యం మాత్రమే. ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలను కవర్ చేయడానికి, కార్యాలయాల్లోకి ప్రవేశించడానికి, అధికారిక సమాచారాన్ని సులభంగా పొందడానికి ఉపయోగపడే ఒక గుర్తింపు పత్రం. అంతే తప్ప జర్నలిస్టు హోదాను నిర్ధారించే ధ్రువీకరణ కాదు. ఈ మౌలిక సత్యాన్ని పక్కన పెట్టి, “అక్రిడేషన్ కార్డు లేకపోతే జర్నలిస్టు కాదు” అనే వాదనను ముందుకు తెస్తే, అది జర్నలిజం ఆత్మపై దాడి చేసినట్టే.
జర్నలిస్టును తయారు చేసేది ప్రభుత్వ కార్డు కాదు. ప్రజల పక్షాన నిలబడే ధైర్యం, అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించే మనసు, నిజాన్ని బయట పెట్టే నిజాయితీ – ఇవే జర్నలిస్టును నిర్వచిస్తాయి. చట్టబద్ధంగా నమోదు అయిన పత్రికలో పనిచేస్తూ, సంబంధిత ఎడిటర్ జారీ చేసిన గుర్తింపు కార్డుతో వృత్తిని నిర్వహిస్తున్న ప్రతి ఒక్కరూ జర్నలిస్టులే. దీనికి ప్రభుత్వ అనుమతి అవసరం లేదు. ప్రజాస్వామ్యంలో మీడియా నాలుగో స్తంభం. ఆ స్తంభాన్ని ప్రభుత్వమే కొలిచి, సర్టిఫికేట్ ఇస్తానంటే, ప్రజాస్వామ్యం నిలబడేది ఎలా?
తెలంగాణలో ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితుల్లో ఈ ప్రశ్న మరింత తీవ్రమైంది. రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, జర్నలిస్టులపై వ్యవహారం రెండు ధోరణుల్లో సాగుతోందనే విమర్శలు బలంగా వినిపిస్తున్నాయి. ఒక వైపు పెద్ద మీడియా సంస్థలు, కార్పొరేట్ పత్రికలు, ప్రధాన టెలివిజన్ ఛానళ్ళు ప్రభుత్వానికి అనధికార ప్రచార సాధనాల్లా మారుతున్నాయన్న ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రకటనలు, వ్యాపార ప్రకటనలు, వివిధ రకాల సౌకర్యాలు, హోదాలు, గౌరవాలు వీటికి విస్తారంగా లభిస్తున్నాయి. అధికారానికి దగ్గరగా ఉండే ఈ మీడియా సంస్థలు ప్రభుత్వ వైఫల్యాలను పెద్దగా ప్రశ్నించకుండా, ప్రశంసలకే పరిమితం అవుతున్న దృశ్యం కనిపిస్తోంది.
ఇంకో వైపు చిన్న పత్రికలు, ప్రాంతీయ మీడియా, ఇండిపెండెంట్ యూట్యూబ్ ఛానళ్ళు, ఫీల్డ్లో పనిచేసే స్వతంత్ర జర్నలిస్టులు మాత్రం తీవ్ర ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నారు. ప్రభుత్వ పనితీరులోని లోపాలను ఎత్తిచూపే ప్రయత్నం చేసిన ప్రతిసారి, అక్రిడేషన్ కార్డు ప్రశ్న, అర్హతల ప్రశ్న, కేసుల బెదిరింపులు ఎదురవుతున్నాయి. అక్రిడేషన్ ఇవ్వకపోవడం, ఉన్న కార్డులను రద్దు చేయడం, కొత్త నిబంధనల పేరుతో అడ్డంకులు పెట్టడం ద్వారా ప్రశ్నించే గొంతును నొక్కే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయన్న భావన జర్నలిస్టుల్లో పెరుగుతోంది.
ఇక్కడ ఒక పెద్ద విరోధాభాసం ఉంది. రాజకీయ నాయకులు జర్నలిస్టులను “విద్యార్హతలు ఏమిటి?”, “శిక్షణ సర్టిఫికేట్లు ఉన్నాయా?” అని ప్రశ్నిస్తున్నారు. మరి అదే ప్రశ్న రాజకీయ నాయకులకు వర్తిస్తుందా? ప్రజా ప్రతినిధులుగా ఎన్నికయ్యే వారికి ఎలాంటి వృత్తి శిక్షణ ఉంది? పాలనపై అవగాహన, రాజ్యాంగంపై పట్టు, ప్రజా విధానాలపై శిక్షణ తప్పనిసరా? అసలు అవినీతి, అక్రమాలకు పాల్పడని నికార్సైన ప్రజా సేవకులు ఎంతమంది రాజకీయాల్లో ఉన్నారు? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పకుండా, జర్నలిస్టులపై మాత్రమే అర్హతల కత్తి ఊపడం న్యాయమా?
జర్నలిస్టు పని ప్రశ్నించడం. అధికారాన్ని అసౌకర్యానికి గురి చేయడం. ప్రజల తరఫున నిలబడి నిజాన్ని అడగడం. ఇదే జర్నలిజం మౌలిక స్వభావం. ఈ ప్రశ్నించే స్వరం మౌనమైతేనే అధికారాలకు సౌకర్యం. అందుకే అక్రిడేషన్ను నియంత్రణ సాధనంగా మార్చాలనే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయన్న ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. అక్రిడేషన్ అనేది పరిపాలనా అవసరాల కోసం మాత్రమే ఉండాల్సింది. అది జర్నలిస్టు విలువను కొలిచే కొలమానం అయితే కాదు.
ఇటీవల తెలంగాణలో జర్నలిస్టుల ఉద్యమాల్లో వినిపిస్తున్న మాట ఒకటే – “కార్డు కాదు కలం మా గుర్తింపు.” అక్రిడేషన్ లేకపోయినా జర్నలిజం ఆగదు. ప్రభుత్వ అనుమతి లేకపోయినా ప్రశ్నించే గొంతు నిలుస్తుంది. కానీ ప్రభుత్వాలు ఈ సత్యాన్ని అంగీకరించడానికి ఇష్టపడటం లేదు. ఎందుకంటే స్వతంత్ర మీడియా ఉంటే అధికారాన్ని ప్రశ్నిస్తుంది. ప్రశ్నలు పెరిగితే పాలన లోపాలు బయటపడతాయి. అందుకే మీడియాను అనుకూలంగా మార్చుకోవడం, లొంగని వారిని భయపెట్టడం అధికార రాజకీయానికి అవసరంగా మారింది.
చిన్న పత్రికలు, స్వతంత్ర జర్నలిస్టులు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులు కేవలం వృత్తిపరమైనవి మాత్రమే కావు. అవి ప్రజాస్వామ్యానికి సంబంధించినవి. ఒక జర్నలిస్టుపై తప్పుడు కేసు పడితే, అది ఒక్క వ్యక్తి సమస్య కాదు. ప్రజలకు నిజం చెప్పే ఒక గొంతు మూగబోయినట్టే. అక్రిడేషన్ రద్దు అయితే, అది ఒక కార్డు రద్దు కాదు. ప్రశ్నించే హక్కుపై దాడి.
జర్నలిస్టులను ప్రభుత్వ ఏజెంట్లుగా మార్చాలనే ప్రయత్నం చివరికి ప్రభుత్వానికే నష్టం చేస్తుంది. ప్రశంసలతో నిండిన మీడియా వాతావరణం నిజమైన సమస్యలను దాచేస్తుంది. దాచిన సమస్యలు ఒక రోజు పేలుతాయి. ప్రజల అసంతృప్తి పెరుగుతుంది. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థపై నమ్మకం తగ్గుతుంది. అందుకే ఆరోగ్యకరమైన ప్రజాస్వామ్యంలో విమర్శాత్మక మీడియా అవసరం. అది ప్రభుత్వానికి శత్రువు కాదు, దిద్దుబాటు చేసే అద్దం.
జర్నలిస్టు గుర్తింపును అక్రిడేషన్ కార్డుతో ముడిపెట్టడం అంటే జర్నలిజాన్ని సంకుచితం చేయడమే. కలాన్ని కార్డుతో కొలవడం అంటే ఆలోచనలను గోడల మధ్య బంధించడం. తెలంగాణలో జరుగుతున్న ఈ పరిణామాలను సమాజం గమనించాలి. ఇది కేవలం జర్నలిస్టుల సమస్య కాదు. రేపు ప్రశ్నించే ప్రతి పౌరుడి సమస్య.
చివరికి ఒక విషయం స్పష్టంగా చెప్పాలి. జర్నలిస్టును గుర్తించేది ప్రభుత్వం కాదు. ప్రజలు. అతని ప్రశ్న. అతని నిజాయితీ. అతని ధైర్యం. కార్డులు రావచ్చు, పోవచ్చు. కానీ నిజం కోసం నిలబడే కలం ఉంటే జర్నలిజం ఉంటుంది. ఆ కలాన్ని విరిచే ప్రయత్నమే ప్రజాస్వామ్యానికి ముప్పు. తెలంగాణలో ఈ ముప్పు ఎంతవరకు పెరుగుతుందో, దాన్ని అడ్డుకునే చైతన్యం ఎంత బలంగా ఏర్పడుతుందో – అదే రాబోయే కాలంలో మన ప్రజాస్వామ్య దిశను నిర్ణయిస్తుంది.
డాక్టర్. కోలాహలం రామ్ కిశోర్. 9849328496.
